|
İçindekiler
KİTAP İNCELEMESİ
Matematiği Nasıl
Öğretiyoruz?
Yard.Doç.Dr.
M. Hikmet Develi,
morbay@omu.edu.tr
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Amasya Eğitim
Fakültesi
Giriş
Bu çalışmada Murat ALTUN'un Matematik
Öğretimi kitabının son baskısının
(9.baskı) bir değerlendirilmesi yapılacaktır.
Ancak değerlendirmenin daha sağlıklı
olması için kitabın ilk baskısından
bu yana kat ettiği gelişim aşamalarının
kısa bir özetini öncelikle çıkarmak
yerinde olacaktır. Böylece ülkemizdeki
ilköğretim matematik öğretimi anlayışı
ve yaklaşımlarında son yıllardaki
gelişimi de bir oranda gözlemiş olacağız.
Gelişim sürecine
kısa bir bakış
Kitabın 1987 yılından önceki baskılarına
bakıldığında; matematik öğrenme-öğretme
ortamlarında öğretmen ve öğrenciye
hangi sorumlulukların yüklenmesi gerektiği
hususunda tam bir fikir oluşturulamadığı
gözlenmektedir. Ayrıca matematiksel kavram,
bilgi ve genellemelerin öğrenci tarafından
sezilmesi ve kazanılması önerildiği
halde bunun hangi yöntem ve öğretim modelleri
ile gerçekleştirilebileceği hakkında
da yeterli metodolojik bilgilerin verilmediği gözlenmektedir.
Kitabın 1987
yılı ve takip eden baskılarında
ise öğrenme-öğretme ortamlarının
merkezine öğrenciyi yerleştiren ve nerede
ise tüm matematik öğrenmelerin sınıf
içi veya sınıf dışı
öğrenci etkinlikleri ile (özellikle grup aktiviteleri)
gerçekleştirilmesi doğrultusunda bir yaklaşımın
getirildiği ve giderek geliştirildiği görülebilir.
Bize göre kitabın
gelişim sürecindeki en önemli ve öncü
sayılabilecek yenilik, matematik öğrenmelerin
ve yeterliklerin çoğunlukla "problem çözme
etkinlikleri ile desteklenmiş, öğretmene
sadece organizasyon, değerlendirme ve eksiklikleri tamamlayacak
önlemleri alma görevi yükleyen eğitim-öğretim
ortamlarında kazandırılmasını"
öngören bir yaklaşımın getirilmiş
olmasıdır.
Kısaca özetlemek
gerekirse; ülkemizdeki matematik öğretimi
anlayışındaki çağdaşlaşma
sürecinin son yıllarda kat ettiği aşamaları
hep bir adım önde kat eden, dünyadaki gelişmeleri
yakından takip eden ve kendine özgü iç
dinamiğe sahip bir gelişim çizgisinin yakalandığı
gözlenmektedir.
Kitabın kapsamı
Kitap on bir bölüm ve 429 sayfadan oluşmaktadır.
Bölümlerin dışında matematik
öğretiminde kullanılabilecek araç-gereç
listesi, kitabın amaçları kısmı,
kitaptaki bazı problemler için ipuçları
kısmı ve geniş bir kaynaklar kısmı
yer almaktadır. Ayrıca her bölümün
sonunda kitabın hedef kitlesinin bölümden
kazanımlarını sorgulayan "sorular"
kısmı ile konu şeritlerinin öğretimini
veren bölümlerin sonunda detaylı günlük
ders plânı örnekleri yer almaktadır.
Birinci bölüm
matematiğin tanımı, gelişimi ve
işlevleri hakkında çarpıcı
öz bilgiler vermektedir. ikinci bölümde matematik
öğrenmenin psikolojik temelleri belli başlı
bilişsel yaklaşımlar özetlenmek
sureti ile verilmiş ve öğretim yöntemleri
hakkında örneklerle desteklenmiş geniş
bilgiler yer almıştır. Özellikle
"buluş yolu ile öğretim yöntemi"
titizlikle seçilmiş etkinlik örnekleri
ile sunulmuş ve önemi vurgulanmıştır.
Üçüncü bölüm bir öğretim
ortamının hazırlanması ile ilgili
gerekli bilgileri içermektedir. Bu bölümde
hedef-davranış yazımları, örnekleri,
Bloom Taksonomisinin matematik öğretimi için
kullanımı, İlköğretim Matematik
Programının yapısı, öğrenilenlerin
ölçümü ve değerlendirmesi ve plân
yapma hakkında değerli bilgiler yer almaktadır.
Problem çözme
başlığı ile verilen dördüncü
bölüm problemin tanımı, sınıflaması,
rutin ve rutin olmayan problem örnekleri ve çözüm
stratejileri hakkında bilgiler vermektedir. Özellikle
rutin olmayan problemleri gündeme getirmesi, bunların
çözüm stratejilerine çok sayıda
örnekle yer vermesi bakımından bu bölüm
kitabın değerini benzerleri karşısında
artırmaktadır.
5, 6, 7, 8 9 ve 10 uncu
bölümler İlköğretim Matematik
Programına uyumlu olarak sıra ile Küme
Kavramı ve Öğretimi, Doğal Sayılar
ve Doğal Sayılarda Ýşlemler, Kesirler
ve Öğretimi, Ölçüler ve Öğretimi,
Grafikler ve Öğretimi ve Geometri Öğretimi
başlıkları altında yer almaktadır.
Her bir bölümde konunun öğretimi için
genel bilgiler verildikten sonra kazandırılması
gereken neredeyse her bir bilgi, kavram ve beceri için
kolaylıkla uygulanabilir, detayla etkinlik örnekleri
verilmiştir. Kitapta konu şeritleri için
104 ve diğer bölümlerde 37 olmak üzere
toplam 141 tane birbirinden güzel etkinlik örneği
yer almaktadır. Bir çoğu özgün
olan bu sayıda etkinlik örneğini başka
bir metodoloji kaynağında bir arada görmek
pek olası değildir.
Genel değerlendirme
Kitabın sunu tekniği, içeriği, hedefler,
yenilikler, benzerlerine göre farklar ve diğer
bağlamlarda genel bir değerlendirmesini maddeler
halinde aşağıdaki gibi özetleyebiliriz.
1. Kapak, dizgi, şekil-şema-tablo
düzenlemeleri ve kullanılan dil algılama,
etkileşim ve görsel bütünlük
açılarından mükemmele yakın
düzeyde.
2. Bir matematik öğretimi kitabından beklenen
içerik mümkün olduğu kadar tekrardan
kaçınılarak oluşturulmuş.
3. Kitap başlığından da anlaşıldığı
gibi hedef kitle Eğitim Fakültelerinin Sınıf
Öğretmenliği öğrencileri ve Ýlköğretim
Öğretmenleri olmakla beraber eğitim fakültelerinde
sınıf öğretmeni yetiştiren
öğretim elemanları için de birinci
dereceden kaynak niteliğinde.
4. Gerçekçi matematik öğretimi
önerilmekte ve bunu gerçekleştirmek
için uygun öğretim ortamı hazırlamanın
yöntemleri bir çoğu özgün olan
örneklerle sunulmakta.
5. "Problem çözme yaşantılarının
grup etkinlikler içerisinde gerçekleştirilmesi
yolu ile" hedeflenen kazanımların hem
süratli hem de kalıcı biçimde
elde edilebileceğini kanıtlayan güzel
örnekler sunulmakta.
6. Öğretmenlere "etkili öğrenmeyi"
sağlayacak plânlamalara ilişkin önemli
örnekler sunulmakta, ip uçları verilmekte
ve böylece geniş bir "yaratıcı
ufuk" oluşturulmakta.
7. Önerilen matematik öğretim modellerinin
uygulanabilirlik düzeyi yüksek, maliyeti düşüktür.
Yukarıda belirlenen
görüşlerin bizzat tarafımdan ilköğretim
sınıflarında yapılan ve yaptırılan
çalışmalar sonucunda oluştuğunu
ayrıca belirtmeliyim.
Beklentiler ve öneriler
Kitabın renkli olarak basılabilmesi durumunda
etkinliği artabilir.Yazarın ilk baskısı
2001 yılında yapılan "Ýlköğretim
Ýkinci Kademede Matematik Öğretimi"
adlı kitabı ile bu kitabın entegrasyonu
Ýlköğretimde Matematik Öğretiminin
Bütünlüğü ilkesine uygun düşer.
Kitapta problem çözme konusunda çok geniş
bilgi verilmesine karşın problem kurma çalışmalarına
yeteri kadar yer verilmemiştir. Oysa kitabın
hedef kitle seçtiği öğretmen ve öğretmen
adaylarının en büyük güçlüğü,
özgün problem oluşturamamaktadır.
Çocuğun zeka gelişiminde önemli yeri
olan "geometrik düşüncenin gelişimi"
konusundaki çalışmalar çoğaltılabilir.
Özellikle simetri kavramının kazandırılması
hususunda pek az bilgi bulunmaktadır. Ýşlem
öncesi dönemde (ana sınıflarında)
matematik öğretimi giderek zorunlu hale gelmektedir.
Gözlemlerimize göre önemle üzerinde
durulması gereken bu konu öğretim metodolojisi
yönünden ihmal edilmiştir. Bu nedenle; ya
bu kitaba ana sınıfına özgü
bir ön eklenti yapılmalı, ya da ayrı
bir öğretim kitabı bu kitapla entegre biçimde
hazırlanmalıdır. Bu çaba da
kitabın yazarından beklenebilir.
Altun, M. (2001) Eğitim Fakülteleri
ve Ýlköğretim Öğretmenleri Ýçin
Matematik Öğretimi, ALFA Yayınları, İstanbul.
İçindekiler
|