İmparatorluk’tan Cumhuriyet’e Geçişte “Benlik Algısı”nın Dönüşümü: “1924 İlk Mektepler Müfredat Programı”nda Vatandaşlık Eğitimi

Erdal Aslan

Abstract


Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu ile birlikte İmparatorluk tebaasının Cumhuriyet’in yurttaşlarına dönüştürülmesi bütün alanlarda yapılan devrim ve düzenlemelerin temel amacı olmuştur. İmparatorluk döneminde ilkokul çocuklarının benlik algısını biçimlendirmek için “Mekâtib-i İptidâ’iyye” lerde “Musahâbat-ı Ahlâkiye (Dînîye, Târihîye ve Medenîye)” dersi okutulmaktaydı. Cumhuriyet’e geçişle birlikte “1924 İlk Mektepler Müfredat Programı”nda dersin adı “Musahâbat-ı Ahlâkiye ve Ma’lûmât-ı Vataniyye” olarak değiştirilmiş ve içeriği de devletin “ulusal” ve “lâik” karakterine uygun olarak yeniden düzenlenmiştir. Bu araştırmada İmparatorluk’tan Cumhuriye’te geçişle birlikte ilkokullarda çocukların “benlik algısı” nı biçimlendirmek üzere okutulan bu derslerin amaçlarında ve içeriğindeki değişim programlar üzerinden karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.


Keywords


Benlik Algısı, vatandaşlık Eğitimi, Ahlak eğitimi

Full Text:

PDF (Türkçe)

References


Ahmet Cevdet (1286 / 1869). Ma’lûmât-ı Nafia, İstanbul,

Alabaş, R. (2018). Cumhuriyet’in ilk yıllarında ilk mekteplerde insani ve toplumsal değerler eğitimi: Resimli, Yeni Musâhabât-ı Ahlâkıye ve Medeniye ders kitabı örneği. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 18(36), 55-87.

Alabaş, R. (2019). Moral values in school textbooks during the second constitution and early republican periods: The case of the lectures on morality. International Online Journal of Educational Sciences, 11(3), 73-86.

Alkan, M. Ö. (2006). Resmî İdeolojinin Doğuşu ve Evrimi Üzerine Bir Deneme (Editörler: Bora, T. ve Gültekingil, M.), Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce 1: Tanzimat ve Meşrutiyet’in Birikimi, İletişim Yayınları, İstanbul, 377-407.

Aslan, E. (2010). Türkiye Cumhuriyeti’nin İlk Ders Kitapları, Eğitim ve Bilim, 35 (158), 215-231.

Aslan, E. (2011). Türkiye Cumhuriyeti’nin İlkokullarda İzlediği İlk Müfredat Programı: “1924 İlk Mektepler Müfredat Programı”, İlköğretim Online, 10(2), 717-734.

Aslan, E. & Olkun, S. (2011). Türkiye Cumhuriyeti’nin İlk Müfredatlarında İlköğretim Matematiği, İlköğretim Online, 10 (3), 991-1009.

Aslan, E. (2018). Osmanlı İmparatorluğu’nun son Ders Kitapları, Yayımlanmamış Ders Notları, İzmir.

Antel, S. C. (1952), Umumi Didaktik, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul.

Ayas, N. (1948). Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Tarihi: Kuruluşlar ve Tarihçeler, Milli Eğitim Basımevi, Ankara.

Aybay, R (1982). Yurtaşlık (Vatandaşlık) Hukuku: Ders Kitabı ve Temel Yasa Metinleri, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları, Ankara.

Aybay, R. (1998). Teba-i Osmanî’den ‘T.C. Yurttaşı’na Geçişin Neresindeyiz? 75 Yılda Tebaa’dan Yurttaşa Doğru: Bilanço 98, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 37-43.

Berker, Aziz (1945). Türkiye’de İlköğretim (1839-1908), Ankara.

Binbaşıoğlu, C. (2005). Türk Eğitim Düşüncesi Tarihi, AnıYayıncılık, Ankara.

Bonineau, J. (1996). Fransa’da Devrim Döneminde Yurttaşlar ve Yurttaşlık (Hazırlayan: Turhan Ilgaz), Dersimiz Yurttaşlık, Kesit Yayıncılık, İstanbul, 109-145.

Borne, D. (1996). Fransa Eğitim Sisteminde Tarih, Coğrafya ve Yurttaşlık Bilgisi Tasarımı ve Bu Tasarımın Yurttaşın Oluşumuna Katkısı (Hazırlayan: Turhan Ilgaz), Dersimiz Yurttaşlık, İstanbul: Kesit Yayıncılık, 157-166.

Cicioğlu, H. (1985). Türkiye Cumhuriyeti'nde İlk ve Orta Öğretim (Tarihi Gelişim), Ankara.

Ergin, O. (1977). Türkiye Maarif Tarihi, Cilt: 5, Eser Matbaası, İstanbul.

Ergün, M. (1996). II. Meşrutiyet Devrinde Eğitim Hareketleri, Ocak Yayınları, Ankara.

Fortna, B. C. (2005). Mekteb-i Hümayûn: Osmanlı İmparatorluğu’nun Son Döneminde, İslâm Devlet ve Eğitim (Çeviren: Pelin Siral), İletişim Yayınları, İstanbul.

Maarif-i Umumiye Nezareti (1330). Mekâtib-i İbtidâ’iyye Ders Müfredatı: Altı, Beş, Dört ve Üç Dersane ve Muallimli Mekteblere Mahsus, Matbaa-i Amire, İstanbul.

Maarif Vekâleti (1340). İlk Mektepler Müfredat Programı, İstanbul: Matbaayı Amire.

Maarif Vekâleti (1926). İlk Mekteplerin Müfredat Programı, İstanbul: Milli Matbaa.

Maarif Vekâleti (1927). İlk Mekteplerde Bulunması Lazım Gelen Vesait-i Tedrisiye, Devlet Matbaası, İstanbul.

Maarif Vekâleti (1941). Türkçe Terimler Cep Kılavuzu, Maarif Matbaası, İstanbul.

Mahmut Cevad (2002). Maârif-i Umûmiye Nezâreti Tarihçe-i Teşkilât ve İcrââtı (Hazırlayanlar, Mustafa Ergun, Tayyip Duman, Sebahattin Arıbaş ve H. Hüseyin Dilaver), Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara.

Schnapper, D. (1994). Yurttaşlar Cemaati: Modern Ulus Fikrine Dair, (Çeviren: Özlem Okur), Kesit Yayıncılık, İstanbul.

Schnapper, D. (1996). Yurttaşlar Cemaati (Hazırlayan: Turhan Ilgaz), Dersimiz Yurttaşlık, Kesit Yayıncılık, İstanbul.

Somel, S. A. (2010). Osmanlı’da Eğitimin Modernleşmesi (1839-1908): İslamlaşma, Otokrasi ve Disiplin, iletişim Yayınları, İstanbul.

Unat, F. R. (1964). Türkiye Eğitim Sisteminin Gelişmesine Tarihi Bir Bakış, Milli Eğitim Yayınları, İstanbul.

Üstel, F. (2004). Makbul Vatandaşın Peşinde, İletişim Yayınevi, İstanbul.

Toprak, Zafer (1988). 80. Yıldönümünde “Hürriyetin İlanı’ ve Rehber-i İttihad”, Toplum ve Bilim, No:42 Yaz Sayısı.

Türkyılmaz, Ş. (1962). Özel Öğretim Metotları, Ankara.

Ünsal, A. (1998). Yurttaşlık Zor Zanaat, 75 Yılda Tebaa’dan Yurttaş’a Doğru, Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul, 1998, 4-37

Yücel, H. A. (1994). Türkiye’de Orta Öğretim, Milli Eğitim Basımevi, Ankara.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

 

 

 

Creative Commons License
Elementary Education Online is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

ISSN: 1305-3515