Sıbyan Mektepleri ile Okul Öncesi Öğretim Programlarında Değerler Eğitimi

Ebuzer Kayhan, Özlem Aslan Bağcı, Yavuz Erişen

Abstract


Bu çalışmada amaç, sıbyan mektepleri ile okul öncesi öğretim programlarında değerler eğitimine nasıl yer verildiği ve buna yönelik çalışmaların neler olduğunu karşılaştırmalı olarak değerlendirip okuyucuya sunmaktır. Çalışmanın amacı kapsamında takip edilen yöntem tarihsel metottur. Bu amaç çerçevesinde çalışmada öncelikle sıbyan mekteplerinin eğitim-öğretim programlarına yönelik bir resim sunulmuştur. Daha sonra Tanzimat’la birlikte bu okulların öğretim müfredatında yer almaya başlayan ahlak dersleri ile bu derslere yönelik yazılan ahlak risalelerine yer verilmiştir. Sıbyan mekteplerinde hangi ahlaki değerlerin öğretildiğini somutlaştırmak adına yedi tane ahlak risalesi Osmanlıcadan günümüz Türkçesine transkripsiyon edilmiş ve bu risalelerde ele alınan ahlaki değerlerden bazılarına geniş bir şekilde yer verilmiştir. Diğer taraftan sıbyan mekteplerinde ahlaki değerler öğrencilere öğretilirken nasıl bir yöntem takip edildiği ve ahlaki değer öğretiminin ne zaman verilmesi gerektiğine dair bilgiler, ahlak risalelerin içerik ve biçim açısından değerlendirilmesi sırasında verilmiştir. Araştırmada ikinci olarak bugüne kadar hazırlanıp uygulanan okul öncesi öğretim programlarından hareketle Cumhuriyet’in ilanından bugüne okul öncesi öğretim programlarında değerler eğitiminin nasıl yer aldığı, değerler eğitimine yönelik ne gibi çalışmaların yapıldığı aşamalı bir şekilde verilmiştir. Bunun yanında değerler eğitiminin öğretmen eğitimi lisans programlarına nasıl yansıdığı, bu yansımaların öğretmenlere ne gibi beceriler yüklediği, okul öncesi öğretmenlerin değerler eğitimini çocuklara verirken uygulamada ne gibi güçlüklerle karşılaştığı ve bu güçlükleri aşmak adına neler yapılabileceği değerlendirilmiştir. Dolayısıyla çalışma, Cumhuriyet’ten önce değerler eğitiminin nasıl verildiğini ve o dönem toplum sahasında bozulmaların önüne geçmek için hangi değerlerin ağırlık kazandığını, Cumhuriyet sonrasından bugüne okul öncesi öğretim programlarında değerler eğitiminin nasıl yer aldığını karşılaştırmalı bir şekilde ortaya koyarak bugüne bir ışık tutmaktadır. Araştırmanın sonuçlarına göre sıbyan mekteplerinde yoğun bir değer aktarımının olduğu, okul öncesi öğretim programlarında ise ilk zamanlarda değer eğitimine yer verişmediği, sonraki programlarda sınırlı sayıda değerin verildiği görülmüştür. Bunun yanında sıbyan mekteplerinde kaçınılması gereken davranışlara da yer verilmiştir.


Keywords


Değerler Eğitimi; Sıbyan Mektepleri; Okul Öncesi Öğretim Programları; Kök Değerler

Full Text:

PDF (Türkçe)

References


Ağırakça, G. P. (2013). Mekteplerde Ahlâk Eğitim ve Öğretimi, İstanbul: Çamlıca Yayınları.

Akbaş, O. (2008). Değer eğitimi akımlarına genel bir bakış. Değerler Eğitimi Dergisi, 6 (16), 9-27.

Akto, A. ve Akto, S. (2017). Okul öncesi değerler eğitiminde kullanılan yöntem ve teknikler (nitel bir araştırma), e- Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 9 (2), 1074-1095.

Akyüz, Y. (1994). İlköğretimin yenileşme tarihinde bir adım: Nisan 1847 Tâlimatı, A.Ü. Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Cilt (5), 1-47

Akyüz, Y. (2015). Türk Eğitim Tarihi (M.Ö.1000 –M.S. 2015), Ankara: Pegem Akademi.

Arıkan, R. (2000). Araştırma Teknikleri ve Rapor Yazma, Ankara: Gazi Kitapevi, 95.

Aydın, M. Z. (2010). Okulda değerler eğitimi, Eğitime Bakış, 6 (18), 16-19

Bacanlı, H. ve Dombaycı, M. A. (2012). Değer eğitiminde değer boyutlandırma yaklaşımı. II. Uluslararası Değerler Eğitimi Sempozyumu, İstanbul.

Baloğlu, M. ve Balgalmış, E. (2005). İlköğretim ve ortaöğretim yöneticilerinin öz değerlerinin betimlenmesi: Tokat ili örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 3 (10), 19-31.

Berker, A.(1945). Türkiye’de İlköğretim I (1839-1908),Ankara : Millî Eğitim Bakanlığı Basımevi.

Bilim, Y.C. (1984). Tanzimat Devri’nde Türk Eğitiminde Çağdaşlaşma (1839-1876), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.

Büyüköztürk, Ş. (2016) Bilimsel araştırma yöntemleri, Ankara: Pegem A Akademi.

Çağlar, A. (2005). Okul öncesi dönemde değerler eğitimi, İçinde (Ed.) Sevinç, M. Erken Çocuklukta Gelişim ve Eğitimde Yeni Yaklaşımlar, İstanbul: Morpa.

Çetingöz, D. (2015). Okul öncesi eğitimi öğretmen adaylarının değerler eğitiminde öğretmenin rolüne ilişkin görüşleri. Turkish Journal of Social Research. 19 ( 3), 33-52

Çırağan, T. İ. H.(1916). Çocuklara Ahlak Dersleri, Şems Matbaası.

Doğan, N. (1994). Ders Kitapları ve Sosyalleşme (1876-1918), İstanbul: Bağlam Yayıncılık

Dönmez, C. ve Yazıcı, K. (2008). T.C. İnkılâp tarihi ve Atatürkçülük konularının öğretimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Duman, G. (2014). Evaluation of Turkish preschool curriculum objectives in terms of values education. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 152, 978 – 983.

Efendi, M.C. (1869). Risale-i Ahlak, İstanbul: Mühendis Oğlu Ohanes Matbaası, 40.

Elbir, B. ve Bağcı, C. (2013). Değerler eğitimi üzerine yapılmış lisansüstü düzeyindeki çalışmaların değerlendirilmesi, Turkish Studies, 8(1), 1321-1333.

Eski, M. (2017). Türkiye'nin eğitim çıkmazı ve Atatürk, http://www.isam.org.tr/documents/_dosyalar/_pdfler/osmanli_arastirmalari_dergisi/osmanli_sy49/2017_49_25_eski.pdf, 01.01.2019 tarihinde ulaşıldı.

Gurbetoğlu, A. (2007). II.Meşrutiyet dönemi çocuk dergilerinde ahlak eğitimi ve ahlaki değerler, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt IV, 81-101

Gündüz, M. (2013). Osmanlı Eğitim Mirası ( Klasik ve Modern Dönem Üzerine Makaleler), Ankara: Doğu Batı Yayınları.

Gündüz, M. (2014). Osmanlı’da değerler eğitimi sadık Rıfat Paşa ve çocukta temel değerler, Yedikıta Dergisi, 58-63.

Haydar, A. (1888). Müzeki’s-Sıbyan, İstanbul: Feraizci Zade Matbaası, 34.

Hızlı, M. (1995). Mahkeme Sicillerine Göre Osmanlı Klasik Döneminde İlk Öğretim ve Bursa SıbyanMektepleri, Bursa: Rahmet Yayınları.

Hilmi, M. (1890). Menafiu’s-Sıbyan, İstanbul: Karabet Matbaası, 30.

Howard, R., Berkowitz, M. & Schaeffer, E. (2004). Politics of character education. Educational Policy, 18 (1), 188-215.

Kaya, U. (2013). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Osmanlıda Ahlak Eğitimi, İstanbul: Dem Yayınları.

Koçer, H. A. (1970). Türkiye’de Modern Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi (1773-1923),Ankara: Millî Eğitim Basımevi.

MEB (1973). Milli eğitim temel kanunu. Ankara.

MEB, (2010). 08.09.2010 tarihli ve B.08.0.TTK.0.72.02.00-6312 (2010/53) sayılı Genelge. Ankara.

MEB. (2005). İlköğretim sosyal bilgiler dersi 4.-5. sınıf öğretim programı ve kılavuzu. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.

Meşeci- Giorgetti, F. Batır,B. (2008). İsmet İnönü'nün cumhurbaşkanlığı döneminde eğitim politikaları, İstanbul Üniversitesi Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Dergisi, S. 13-14, s, 27-55.

Nazima, A. (1890). Oku Yeni Risale-i Ahlak ve Vezaif-i Etfal, İstanbul: Kasbar Matbaası,144.

Ogelman, G. H. & Sarıkaya, E. H. (2015). Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin değerler eğitimi konusundaki görüşleri: Denizli İli Örneği. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi; (29), 81-100.

Oğuz, E. (2012). Öğretmen adaylarının değerler ve değerler eğitimine ilişkin görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12 (2), 1309-1325.

Özbay, M. (2002). Kültür aktarımı açısından Türkçe öğretimi. Türk Dili, 602, 112-120.

Pekdoğan, S. ve Korkmaz, H.İ. (2017). Okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş çocuklarına verilen değerler eğitimine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14 (37), 59-72

Rıfat, M.S. (1847). Risale-i Ahlak, İstanbul: Mekteb-i Tıbbiye-i Adliye-i Şahane Matbaası,40.

Sapsağlam, Ö. (2015). Anasınıfına devam eden çocuklara uygulanan sosyal değerler eğitimi programının sosyal beceri kazanımına etkisinin incelenmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Sapsağlam, Ö. (2016). Okul öncesi eğitim programlarında yer alan hedeflerin değerler açısından incelenmesi. TURKISH STUDIES -International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. Volume 11/9 Spring. Ankara.

Şahinkayası, Y. ve Kelleci, Ö. (2013). Elementary school teachers’ views on values education. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 93, 116-120.

Şimşek, U. Küçük, B. Topkaya, Y. (2012). Cumhuriyet dönemi eğitim politikalarının ideolojik temelleri Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/4, Fall 2012, p. 2809-2823

Takvim-i Vekayi, Sene: 25 Muharrem 1287, No: 1217, s. 2.

Thornberg, R. Ve Oğuz, E. (2013). Teachers' views on values education: A quqlitqtive study in Sweden and Turkey. International Journal of Educational Research, 59, 49-56.

Unat, F. R. (1964). Türkiye Eğitim Sisteminin Gelişmesine Tarihî Bir Bakış, Ankara: Milli Eğitim Basımevi.

Rehnümayı Ahlak, (1897), Matbaa-ı Amire, 24.

Yazar, T. ve Erkuş, S. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim programındaki değerler eğitimine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 196-211.

Yazıbaşı, M. A. (2014). II.Meşrutiyet Dönemi Sıbyan/İptidai ve Rüştiye Mekteplerinde Ahlak Eğitim ve Öğretimi. Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Yeşil, R. ve Aydın, D. (2007). Demokratik değerlerin eğitiminde yöntem ve zamanlama. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11 (2), 65-84.

Yılmaz, M. ve Yılmaz, Ö.F. (2017). Sınıf ve okul öncesi öğretmenlerinin değer öğretimine ilişkin görüşleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6 (2), 737-748.

Zengin, Z. S. (2003). II. Abdülhamit Dönemi Örgün Eğitim Kurumlarında Din Eğitimi ve Öğretimi (1876-1908), Adana: Baki Kitapevi.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

 

 

 

Creative Commons License
Elementary Education Online is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

ISSN: 1305-3515