Boylamsal Ölçme Modelleri için Geçerlilik Argümanı: Çoklu-Özellik Çoklu-Yöntem ve Örtük Büyüme Modellerinin Kullanımı

Esra Sözer, Nilüfer Kahraman

Öz


Boylamsal ölçme modellerinin geliştirilmesi ve yaygınlaşması, iyi-oluş, duygusal olarak dengeli olma gibi sonuç değil, süreç ifade eden duyuşsal özellikler ve bu özelliklerin yordayıcılarının çalışıldığı tüm eğitim bilimleri araştırmaları için çok büyük ve henüz tam da anlamıyla karşılanmayan bir ihtiyaçtır. Bu çalışma, bu amaçla kullanılabilecek boylamsal bir ölçme modelinin nasıl geliştirilebileceği ve uygulanabileceğini "uyku kalitesi" ve "iyi-oluş" arasındaki dinamik ilişkinin modellendiği, öğretmen adaylarının sosyal-duygusal becerilerinin çalışıldığı prospektif (prospective) bir alan araştırması üzerinden örneklendirmektedir. Bireylerin uyku kaliteleri, duygu durumları ve genel iyi-oluşları ile ilgili ölçümlerin tek seferlik ya da tekrarlı oluşlarına göre karşılaştırmalı olarak etkililiği Çoklu Özellik Çoklu Yöntem (ÇÖÇY) kullanılarak, yordayıcılıkları ise Örtük Büyüme Modelleri ile test edilmiştir. Bulgular, uyku kalitesi ve iyi-oluş gibi süreç ifade eden özelliklerin ölçülmesinde ve ilişkilendirilmesinde boylamsal ölçme modellerinin oldukça kullanışlı olabileceğini göstermektedir. Sonuçlar, tekrarlı veriler üzerinden yapılacak ÇÖÇY ve Örtük Büyüme Modelleri analizleri ile toplanan detaylı kanıtların yapılacak geçerlilik argümanlarını zenginleştireceğini destekler niteliktedir.  


Anahtar Kelimeler


Boylamsal ölçme desenleri, çoklu-özellik çoklu-yöntem, örtük büyüme modeli, duygu durumları, uyku kalitesi

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Ağargün, M.Y., Kara, H. & Anlar, O. (1996). Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi’nin geçerliği ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 7, 107-111.

Aydın, A., Selvi, Y. & Güzel Özdemir, P. (2013). Depresyon hastalarında aleksitiminin bedenselleştirme ve uyku kalitesi üzerine etkisi. Nöropsikiyatri Arşivi, 50, 65-69.

Borgonovi, F. & Pál, J. (2016). A framework for the analysis of student well-being in the PISA 2015 study. Paris: OECD Publishing, http://dx.doi.org/10.1787/5jlpszwghvvb-en.

Buysse, D. J., Reynolds, C. F., Monk, T. H., Berman, S.R. & Kupfer, D.J. (1988). The Pittsburgh Sleep Quality Index: A new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Research, 28, 193-213.

Curcio, G., Ferrara, M. & Gennaro, L.D. (2006). Sleep loss, learning capacity and academic performance. Sleep Medicine Reviews, 10, 323–337. doi:10.1016/j.smrv.2005.11.001.

Eid, M., & Diener, E. (Eds.). (2006). Handbook of multimethod measurement in psychology. Washington, DC: American Psychological Association.

Euser, A. M., Zoccali, C., Jager, K. J. & Dekker, F. W. (2009). Cohort Studies: Prospective versus Retrospective. Nephron Clinical Practice, 113, 214-217.

Geiser, C., Eid, M., Nussbeck, F. W., Courvoisier, D. S. & Cole, D. A. (2010). Analyzing true change in longitudinal multitrait-multimethod studies: application of a multimethod change model to depression and anxiety in children. Developmental Psychology, 46(1), 29-45.

Geiser, C. (2008). Structural equation modeling of multitrait-multimethod-multioccasion data. (Unpublished doctoral dissertation). Freie Universitat Berlin, Germany. Retrieved from http://www.diss.fuberlin.de/diss/servlets/MCRFileNodeServlet/FUDISS_derivate_000000004268/Dissertation_Christian_Geiser.pdf?hosts=.

Hoffman, L. (2015). Longitudinal analysis. New York: Routledge Taylor & Francis Group.

Kahraman, N., Akbaş, D. & Sözer, E. (2019). Bilişsel-olmayan öğrenme durum ve süreçlerini ölçme ve değerlendirmede boylamsal yaklaşımlar: duygu cetveli alan uygulaması örneği. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 257-269.

Koch, T., Schultze, M., Eid,M. & Geiser, C. (2014). A longitudinal multilevel CFA MTMM model for interchangeable and structurally different methods. Front. Psychol., 5. doi:10.3389/fpsyg.2014.00311.

McDonald, R. P. (1999). Test Theory: A Unified Treatment. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

Meredith, W. & Tisak, J. (1990). Latent curve analysıs. Psychometrika, 55(1), 107-122.

Merey, Z., Pişkin, M., Boysan, M. ve Şehribanoğlu, S. (2013). Türk öğretmenlerde tükenmişlik: Uyku kalitesi ve mesleki doyumun etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28 (3), 332-342.

Messick, S. (1989). Validity. In R. L. Linn (Ed.), Educational measurement (3rd ed.). New York: American Council on Education and Macmillan.

Messick, S. (1995). Validity of psychological assessment: Validation of inferences from persons’ responses and performances as scientific inquiry into score meaning. American Psychologist, 50, 741-749.

Muthén, B. O. & Curran, P. J. (1997). General longitudinal modeling of individual differences in experimental designs: a latent variable framework for analysis and power estimation. Psychological Methods, 2(4), 371-402.

Muthén, L. K. & Muthén, B. O. (1998-2012). Mplus User Guide (7th ed.). Los Angeles, CA: Muthén & Muthén.

Widaman, K. F., Ferrer, E. & Conger, R. D. (2010). Factorial invariance within longitudinal structural equation models: measuring the same construct across time. Child Development Perspectives, 4(1), 10-18.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

 

 

 

Creative Commons Lisansı

İlköğretim Online Dergisi Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

ISSN: 1305-3515