Çocuk Kitaplarına Yansıyan Şiddet

Oğuzhan Yılmaz, Bilge Destegüloğlu

Abstract


Yazınsal nitelikli çocuk kitaplarındaki şiddete ilişkin unsurları belirlemeye yönelik yapılan çalışma, doküman analizi deseniyle kurgulanmıştır. Çalışma için doygun veri elde edebilmek düşüncesiyle 15 farklı yazarın 15 kitabına müracaat edilmiştir. Belirlenen kitapların farklı yayınevleri tarafından basılmasına, güncel olmasına, çocuklar tarafından ilgiyle okunmasına ve en önemlisi “şiddet” özelinde bir içerik arz etmesine dikkat edilmiştir. Çalışmaya konu olan kitaplar temin edildikten sonra öncelikle herhangi bir kayıt tutulmadan okunmuş, devamında ise aynı veri seti “şiddet” kelimesi odağında betimsel analize tabi tutulmuştur. Çalışma sonucunda yazınsal nitelikli çocuk kitaplarında şiddete maruz kalan karakterlerin genellikle çocuk ve kadın; şiddete meyleden karakterlerin ise büyük oranda erkek olduğu görülmüştür. Çalışmada çocuk karakterlerin etrafındaki birçok kişiden şiddet görmekle birlikte akranları tarafından da şiddete maruz kaldığı tespit edilmiştir. Diğer yandan özellikle otoriteyi temsil eden figürlerin çalışmada şiddet odağı olarak resmedildiği, statüye dayalı ilişkilerin ve otorite kurma isteğinin şiddet olgusuna temel oluşturduğu gözlemlenmiştir.

Full Text:

PDF (Türkçe)

References


Akalın, A. (2010). 15-49 yaş grubu kadınlarda aile içi şiddet sıklığı ve şiddetin depresyona etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.

Akkaş, İ. ve Uyanık, Z. (2016). Kadına yönelik şiddet. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6 (1), 32-42.

Angelidou, K. (2013). The invention of children’s literature: The case of the mischievous Roald Dahl. Unpublished master’s thesis, Aristotle University of Thessaloniki, Greece.

Ayan, S. (2010). Aile ve şiddet: Aile içinde çocuğa yönelik şiddet. İstanbul: Ütopya Yayınları.

Aydemir, M. (2014). Medyada şiddetin dönüşümüne bilinçaltı etki yöntemleri ve “mutlu şiddet” ilişkisi. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16 (Özel Sayı I), 166-170.

Blatt, G. T. (1972). Violence in children's literature: A content analysis of a select sampling of children's literature and a study of children's responses to literary episodes depicting violence. Unpublished Phd dissertation, Michigan State University, USA.

Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9 (2), 27-90.

Can Gürkan, Ö. ve Coşar, F. (2009). Ekonomik şiddetin kadın yaşamındaki etkileri. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 3 (2), 124-129.

Çankaya, İ. (2011). İlköğretimde akran zorbalığı. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24 (1), 81-92.

Çınkır, Ş. ve Karaman Kepenekçi, Y. (2003). Öğrenciler arası zorbalık. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 34, 236-253.

Dağlıoğlu, H. E. ve Çamlıbel Çakmak, Ö. (2009). Okul öncesi çocuklarına yönelik yayınlanan hikâye kitaplarının şiddet ve korku öğeleri açısından incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 23 (3), 510-534.

Demiray, K. (1975). Türkçe çocuk edebiyatı. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.

Erdal, K. (2009). Eğitim değerleri ve çocuk kitapları. Akademik Bakış, 17, 1-18.

Esch, G. (2008). Children’s literature: Perceptions of bullying. Childhood Education, 84 (6), 379-382.

Fırat, H. ve Çeker, S. (2016). Çocuk kitaplarında dilin şiddet aracı olarak kullanımı. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Özel Sayı, 83-107.

Fırat, H., Güleç, H. ve Şahin, Ç. (2013). Okul öncesi dönem çocuklarına yönelik hazırlanan masal ve öykü kitaplarının korku ve şiddet öğeleri açısından incelenmesi. The Journal of Academic Social Science Studies (JASSS), 6 (5), 217-241.

Flanagan, K.S, Hoek, K.K.V., Shelton, A., Kelly, S., Morrison, C. M. ve Young, A.M. (2013). Coping with bullying: What answers does children’s literature provide?. School Psychology International, 34, 691-706.

Freeman, G. (2014). The implementation of character education and children’s literature to teach bullying characteristics and prevention strategies to preeschool childrens: An action research project. Early Childhood Educational Journal, 42, 305-316.

Güler, N., Tel, H. ve Özkan Tuncay, F. (2005). Kadının aile içinde yaşanan şiddete bakışı. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 27 (2), 51-56.

Kara, Ş. (2007). Fantastik çocuk kitaplarında uzamın imgesel işlevi ve şiddet. Çankaya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, 7, 61-72.

Mavili Aktaş, A. (2006). Aile içi şiddet: Kadının ve çocuğun korunması. Ankara: Elma Yayınevi.

Miles, M. B. ve Huberman, A.M. (1994). Qualitative data analysis: An espended sourcebook. California: SAGE Publications.

Moran, B. (1988). Edebiyat kuramları ve eleştirileri. İstanbul: Cem Yayınevi.

Morellato, L. (2016). Symbolic violence in contemporary Japanese children’s literature: Case study of a Japanese folklate in its twenty-first century picture books renditions. Unpublished master’s thesis, Lund University, Sweden.

Nimon, M. (1993). Violence in children’s literature today, The Annual Conference of the International Association of School Librarianship, Australia, 27-30 September.

Okan İbilioğlu, A. (2012). Aile içi şiddet. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4 (2), 204-222.

Oliver, R.L., Young, T.A. ve LaSalle, S. M. (1994). Early lessons in bullying and victimization: The help and hindrance of children's literature. School Counselor, 42, 137-146.

Öztürk, M. ve Giren, S. (2016). Okulöncesi dönemdeki çocuklar için hazırlanan hikâye kitaplarındaki korku ve şiddet öğelerinin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), 5 (4), 2095-2018.

Polat, O. (2016). Şiddet. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 22 (1), 15-34.

Sever, S. (2002). Çocuk kitaplarına yansıtılan şiddet (Millî Eğitim Temel Yasası ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşme bağlamında bir değerlendirme). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35 (1-2), 25-37.

Şirin, M. R. (2006). Kuşatılmış çocukluğun öyküsü. İstanbul: İz Yayıncılık.

Ünal, G. (2005). Aile içi şiddet. Aile ve Toplum, 8, 85-92.

Ünlü, S., Bayram, N., Uluyağcı, C ve Uzoğlu Bayçu, S. (2009). Kadına yönelik şiddet: TV dizilerinde kadına yönelik şiddet üzerine bir araştırma. Selçuk İletişim, 5 (4), 95-104.

Wollman-Bonilla, J. (1998). Outrageous viewpoints: Teachers' criteria for rejecting works of children's literature. Language Arts, 75(4), 287-295.

Yalçın, A. ve Aytaş, G. (2008). Çocuk edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.

Yavuzer, H. (2009). Çocuk ve suç. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Yılmaz, O. (2016). Çocuk kitaplarında bulunması gereken özellikler. T. Şimşek (Ed.), Okul öncesinde çocuk edebiyatı ve medya içinde (s. 61-108). Ankara: Grafiker Yayınları.

Yılmaz, O. ve Özdemir Erem, N. H. (2018). Çizgi filmler ne anlatır?. Hece Dergisi Çocuk Edebiyatı Özel Sayısı, 104-105, 542-552.

Yılmaz, O. ve Yakar, Y.M. (2017). Yazınsal nitelikli çocuk kitaplarında öğretmen ve idareci karakterlerin sunuluş biçimi. 10. Uluslararası Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Kurultayı, İstanbul.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

 

 

 

Creative Commons License
Elementary Education Online is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

ISSN: 1305-3515