Çatışma Çözme Programının, Ortaokul Öğrencilerinin Çatışma Çözüm Becerileri, Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzları Üzerindeki Etkisi

Ahmet Bedel, Ahmet Kutlu

Öz


Bu araştırmanın genel amacı, çatışma çözme programının, ortaokul öğrencilerinin çatışma çözüm becerileri, sürekli öfke ve öfke ifade tarzları üzerindeki etkisini incelemektir. Bu araştırma Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir ortaokulda 2015-2016 eğitim-öğretim yılında yapılmıştır. Deneme grubunda ve kontrol grubunda 12'şer öğrenci bulunmaktadır. Araştırmada ön-test-son-test kontrol gruplu yarı deneysel model kullanılmıştır. Deney grubundaki öğrencilere haftada iki oturum olmak üzere beş hafta süresince çatışma çözme psiko-eğitim programı uygulanmıştır. Kontrol grubunda yer alan öğrencilere ise herhangi bir eğitim verilmemiştir. Araştırmada veri toplamak için Sarı (2005)  tarafından geliştirilen ‘‘Çatışma Çözümü Becerileri Ölçeği’’ ve Özer (1994) tarafından Türkçeye uyarlanan ‘‘Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği’’ kullanılmıştır. Deneme ve kontrol grubunun ön-test son-test fark puanlarının anlamlılığı için Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; ergenlere uygulanan çatışma çözme programının ergenlerin bütünleşme ve uyma puanlarını artırmada; hükmetme puanlarını düşürmede etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca çatışma çözme psiko-eğitim programı uygulanan öğrencilerin sürekli öfke düzeylerini, içe yönelik öfke tarzı ve dışa yönelik öfke tarzı puanlarını düşürmede; öfke kontrol puanlarını ise artırmada etkili olduğu belirlenmiştir.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akgün, S., Araz, A. ve Karadağ, S. (2007). Anlaşmazlıklarımızı çözebiliriz: İlköğretim öğrencilerine yönelik çatışma çözümü eğitimi ve psiko-sosyal etkileri. Türk Psikoloji Dergisi, 22(59), 43-62.

Akgün, S. ve Araz, A. (2010). Anlaşmazlıklarımızı çözebiliriz: Çatışma çözümü eğitim programı. Ankara: Nobel.

Arslan, C. (2005). Kişilerarası çatışma çözme ve problem çözme yaklaşımlarının yükleme karmaşıklığı açısından incelenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Ateş, N. (2014). Çatışma çözme eğitiminin 6. sınıf öğrencilerinin çatışma çözme becerileri ve özsaygı düzeylerine etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Bayram, N. (2009). Sosyal bilimlerde SPSS ile veri analizi. (2. Baskı). Bursa: Ezgi.

Bedel, A. ve Arı, R. (2011). Kişiler arası sorun çözme beceri eğitiminin yetiştirme yurdunda yaşayan ergenlerin yapıcı problem çözme ve sürekli öfke düzeylerine etkisi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 1(4), 1-10.

Bullock, C. A. (2012). Teaching students with behavioral disorders to use a negotiation procedure: Impact on classroom behavior and conflict resolution strategy. Graduate Theses and Dissertations, 12287.

Büyüköztürk, Ş. (2007). Deneysel desenler. Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Cunningham, C. E., Cunningham, L.J., Martorelli, V., Tran, A., Young, J., & Zacharias, R. (1998). The effects of primary division, student-mediated conflict resolution programs on playground aggression. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 39(5), 633-662.

Coşkuner, E. (2008). Barış eğitim programının öğrenci şiddeti üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Damirchi, E. S. ve Bilge, F. (2014). Barış eğitimi programının yedinci sınıf öğrencilerinin çatışma çözme ve iletişim becerilerine etkisi. Eğitim ve Bilim, 39(175), 309-3018.

Deutsch, M. (1994). Constructive conflict resolution: Principles, training, and research. Journal of social issues, 50(1), 13-32

Gordon, T. (2015). Çocukta dış disiplin mi ? İç disiplin mi? (Çev: E. Aksay). İstanbul: Aura.

Güçray, S. S. (2001). Ergenlerde karar verme davranışlarının öz saygı ve problem çözme becerileri algısı ile ilişkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(8), 106-121.

Gündoğdu, R. (2010). 9. sınıf öğrencilerinin çatışma çözme, öfke ve saldırganlık düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(3), 257-276.

Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (1995). Teaching students to be peacemakers: Results of five years of research. Peace and Conflict: Journal of Peace Psychology, 1(4), 417-438.

Johnson, D. W., & Johnson, R. (2004). Implementing the teaching students to be peacemakers program. Theory into Practice, 43(1), 68-79.

Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık

Kaya, B. (2013). Barış eğitimi programının kültürlerarası yeterlilik ve çatışma çözme stratejilerine etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.

Kulaksızoğlu, A. (2009). Ergenlik psikolojisi (11. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.

Lane-Garon, P.S. (2000). Practicing Peace: The impact of a school-based conflict resolution program

on elementary students. Peace & Change, 25(4), 467-482.

Lochman, J. E., Palardy, M. R., Mcelroy, H. K., Philips, N. and J. Holmas, K. (2004). Anger management ınterventıons. Journal of Early and Intensive Behavior Intervention, 1(1), 47-56.

Munoz, M. A. (2002). Early interventions in high poverty elementary schools: The impact of a mental health program on social skills and conflict resolution learning. The Educatıonal Resourcesınformatıon Center, 463-471.

Öğülmüş, S. (2006). Kişilerarası sorun çözme becerileri ve eğitimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Özer, A.K. (1994). Sürekli öfke (SL- Öfke) ve öfke ifade tarzı ( Öfke-tarz) ölçekleri ön çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 9(31), 26-35.

Özmen, A. (2006). Öfke: Kuramsal yaklaşımlar ve bireylerde öfkenin ortaya çıkmasına neden olan etmenler. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 39(1), 39-56.

Serin, N. B. ve Genç, H. (2011). Öfke yönetimi eğitimi programının ergenlerin öfke denetimi becerilerine etkisi. Eğitim ve Bilim, 36(159), 236-257.

Sarı, S. (2005). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerine çatışma çözümü becerilerinin kazandırılmasında, akademik çelişki değer çizgisi ve güdümlü tartışma yöntemlerinin etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.

Schrumpf, F., Crawford, D. K., Bodıne, R. J. (2007). Okulda çatışma çözme ve akran arabuluculuk program rehberi (Çev: F. G. Akbalık, ve B. D. Karaduman). Ankara: İmge Kitabevi.

Soykan, Ç. (2003). Öfke ve öfke yönetimi. Kriz Dergisi, 11 (2), 19-27.

Stevahn, L., Munger, L., & Kealey, K. (2005). Conflict resolution in a French immersion elementary school. The Journal of Educational Research, 99(1), 3-18.

Sütçü, S. T, Aydın, A. ve Sorias, O. (2010). Ergenlerde öfke ve saldırganlığı azaltmak için bilişsel davranışçı bir grup terapisi programının etkililiği. Türk Psikoloji Dergisi, 25(66), 57-67.

Sünbül, D. (2008). Müzakere (problem çözme) ve arabuluculuk eğitim programının ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin çatışma çözme becerileri, öfke kontrolü ile özsaygı düzeyleri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Tapan, Ç. (2006). Barış eğitim programının öğrencilerin çatışma çözme becerileri üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Taştan, N. (2010). Çatışma çözme eğitimi ve akran arabuluculuğu. (Ed: Uğur Öner). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Türkçapar, H., Güriz, O., Özel, A., Işık, B. ve Örsel, S. D. (2004). Antisosyal kişilik bozukluğu olan hastalarda öfke ve depresyonun ilişkisi. Türk Psikiyatri Dergisi, 15(2), 119-124.

Türnüklü, A., Şahin., İ. ve Öztürk, N. (2002). İlköğretim okullarında, öğrenci, öğretmen, okul yöneticisi ve velilerin çatışma çözüm stratejileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 32(32), 574-594.

Türnüklü, A. ve Şahin, İ. (2002). İlköğretim okullarında öğrenci çatışmaları ve öğretmenlerin bu çatışmalarla başa çıkma stratejileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 8(30), 283-302.

Türnüklü, A. T., Kaçmaz, T., Gürler, S., Yaka, A., Türk, F., Kalender, A., Şevkin, B. ve Zengin, F. (2009). Okul temelli çatışma çözümü ve akran arabuluculuk projesi. (Proje No: 106K094). Dokuz Eylül Üniversitesi Anlaşmazlık Çözümü Araştırma ve Uygulama Merkezi, İzmir.

Uysal, Z. (2006). Çatışma çözme eğitim programının ortaöğretim dokuzuncu sınıf düzeyindeki öğrencilerin çatışma çözme becerilerine etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana

Uysal, A. ve Bayık, A. B. (2009). Şiddet karşıtı eğitim programının öğrencilerin çatışma çözüm, şiddet eğilimi ve şiddet davranışlarına yansıması. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 12(1), 20-30.

Vestal, A., & Jones, N. A. (2004). Peace building and conflict resolution in preschool children. Journal of Research in Childhood Education, 19(2), 131-142.

Yavuzer, Y. ve Üre, Ö. (2010). Saldırganlığı önlemeye yönelik psiko-eğitim programının lise öğrencilerindeki saldırganlığı azaltmaya etkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(1), 390-405.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

 

 

 

Creative Commons Lisansı

İlköğretim Online Dergisi Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

ISSN: 1305-3515