Tarihyazımında Rastlantısal Nedenler Tartışması: Karşıolgusal Düşünce Ve Tarihin Tarih Eğitimi Ve Öğretiminde Kullanılması

Mehmet ELBAN, Okan YETİŞENSOY

Öz


Bu çalışmanın amacı karşıolgusal düşünce ve tarihin tarihyazımındaki yerini ve tarih eğitimi ve öğretimindeki kullanımını incelemektir. Karşıolgusal tarihin akademik yayınlarda önemli ürünleri, Robert Fogel ve Niall Ferguson’un çalışmalarıdır.. Bununla birlikte XX. yüzyılın ikinci yarısında postmodern yaklaşımlar ile karşıolgusal düşünce edebi ve sanatsal ürünlere yansımıştır. Bu bağlamda Türkiye’de karşıolgusal sinema ürünü olarak “Osmanlı Cumhuriyeti” zikredilebilir. Yapılan inceleme sonucunda yurtdışı yazında,  tarih eğitimi ve öğretimi açısından karşıolgusal bazı önemli çalışmalar saptanmıştır. Ayrıca karşıolgusal tarih temelli tarih ders kitaplarının da olduğu anlaşılmıştır. Yurtiçi yazında ise tarih eğitimi araştırmalarında karşıolgusal çalışmalara rastlanmamıştır. Diğer taraftan Türkiye’de sosyal bilgiler ve tarih ders kitaplarında birkaç karşıolgusal soru bulgulanmıştır. Karşıolgusal düşüncenin tarih eğitimi açısından faydaları, tarihsel kavrama gücünü arttırma, yaratıcı düşünceyi geliştirme, eleştirel düşünme becerisini canlandırma ve deterministik yaklaşımları farkına vardırma gibi unsurlardır. Karşıolgusal düşünce ve tarihin tehlikeleri ideolojik karşıolgusallar, ahlaki yargı çıkarıcı gibi karşıolgusallardır. Ancak söz konusu karşıolgusallar tarih eğitimi için fırsata dönüştürülebilir.

Tam Metin:

DOCX

Referanslar


KAYNAKÇA

Black, J. ve Macraild, D.M. (2016). Tarih çalışmak. (N. Bozbora, Çev.). (3. Baskı). Ankara: Yayın Odası Yayıncılık.

Breisach, E. (2012). Tarihyazımı. (H. Kocaoluk, Çev.). (2.Baskı). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Bunzl, M. (2004). Counterfactual history: a user's guide. The American historical review, 109(3), 845-858.

Carr, E.H. (2011). Tarih nedir? (14. Baskı).(M.G. Gürtürk, Çev.). İstanbul: İletişim yayınları.

Carlisle, R. P., & Golson, J. G. (Eds.). (2007). Turning Points—actual and alternate histories: A house divided during the civil war era. United States of America: ABC-CLIO.

Collins, R. (2007, September). Turning points, bottlenecks, and the fallacies of counterfactual history. In Sociological Forum (Vol. 22, No. 3, pp. 247-269). Blackwell Publishing Ltd.

Connors, D., Armstrong, M. J., & Bonnett, J. (2015). A counterfactual study of the Charge of the Light Brigade. Historical Methods: A Journal of Quantitative and Interdisciplinary History, 48(2), 80-89. DOI: 10.1080/01615440.2014.979273.

Evans, R.J. (1999). Tarihin savunusu. (U. Kocabaşoğlu, Çev.). Ankara: İmge kitabevi. Ferguson, N. (Eds.).(1999). Virtual history: Alternatives and counterfactuals. New York: Basic Books.

Ferguson. N. (1999). Introducation: Virtual history: Towards a 'chaotic' theory of the past. In N. Ferguson (Eds). Virtual history: Alternatives and counterfactuals. (pp. 1-90). New York: Basic Books.

Gibbon, E. (1988). Roma İmparatorluğu’nun gerileyiş ve çöküş tarihi III. (A. Baltacıgil, Çev.). İstanbul: Bilim-Felsefe-Sanat Yayınları.

Guldi, J. ve Armitage, D. (2016). Tarih manifestosu. (S. Çağlayan, Çev.). (1.Baskı). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.

Huijgen, T., & Holthuis, P. (2014). Towards bad history? A call for the use of counterfactual historical reasoning in history education. Historical Encounters, 1(1), 103-110.

Jensen, B. E. (2005). Counterfactual History and its Educational Potential. In History in Education: Proceedings from the Conference History in Education (Danish University of Education, 24-25 March 2004) (pp. 151-158).

Jones, G.S. (2007). Tarih: Ampirizmin sefaleti. Tarih ve tarihçi-Annales okulu izinde. (s.307-334). İstanbul: Kırmızı Yayınları.

Kongar, E. (1977). Yaygın tarihçilik ve sorunları. Felsefe kurumu seminerleri. (392-404). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.

Lennan, G.M. (2007). Braudel ve Annales paradigması. Tarih ve tarihçi-Annales okulu izinde. (s.187-218). İstanbul: Kırmızı Yayınları.

MEB, (2015a). Sosyal bilgiler 7. Ankara: MEB Yayınları.

MEB, (2015b). Sosyal bilgiler çalışma kitabı 7. Ankara: MEB Yayınları.

MEB, (2017a). Ortaöğretim tarih 9. Ankara: MEB Yayınları.

MEB, (2017b). Sosyal bilgiler 7. Ankara: MEB Yayınları.

Mordhorst, M. (2008). From counterfactual history to counter-narrative history. Management & Organizational History, 3(1), 5-26.

Özbakır, İ. (2016). Tarihsel kurmacada kontra-gerçek tarihsel anlatım: Michael Kleeberg’in alternatif Almanya hayali. The Journal of Academic Social Science Studies. 51(3).401-420, DOI:http://dx.doi.org/10.9761/JASSS4814.

Richards, H. (2005). Huw Richards’ın Yorumu. Harriet Swain (Ed.), Tarihin büyük soruları içinde (s. 46-52). İstanbul: Güncel Yayıncılık.

Ricoeur, P. (2016). Zaman ve anlatı-2.tarih ve anlatı. (M. Rifat, Çev.). (2.Baskı).Yapı Kredi Yayınları.

Ringer, F. (2014). Weber’in metodolojisi-kültür bilimleri ile sosyal bilimlerin birleşimi. (3. Basım). (M.Küçük, Çev.). Ankara: Doğu Batı Yayınları.

Rosenfeld G. D. (2016). Introducation: counterfactual history and the Jewish imagination. In G.D. Rosenfeld (Eds). What ifs of Jewish history. (pp. 1-24).United Kingdom: Cambridge University Press.

Scott L. R. (2011). Using counterfactual history to enhance students’ historical understanding, The Social Studies, 102:3, 117-123, DOI: 10.1080/00377996.2010.525547

Silverberg, R. (2005). Timbuktu’da Aslan Zamanı. Alternatif Tarih Hikayeleri. (s. 109-193). (C. Polat, Çev.). İstanbul: Güncel Yayıncılık.

Swain, H. (2005). Tarihin Büyük Soruları. (S. Şahin, Çev.). (1. Baskı). İstanbul: Güncel Yayıncılık.

Tosh, J. (2011). Tarihin peşinde-modern tarih çalışmasında hedefler, yöntemler ve yeni doğrultular. (4. Baskı). (Ö. Arıkan, Çev.). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Tüysüz, S. (2015a). İlköğretim 8 Türkiye Cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük. Ankara: Tuna Matbaacılık.

Tüysüz, S. (2015b). İlköğretim 8 Türkiye Cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük-öğrenci çalışma kitabı. Ankara: Tuna Matbaacılık.

Ürküt, M. (2017). Ortaöğretim Türkiye Cumhuriyet inkılap tarihi ve Atatürkçülük. Ankara: Ata yayıncılık.

Veyne, P. (2014). Tarih Nasıl Yazılır?(1.Baskı). (Çev. Nihan Özyıldırım). İstanbul: Metis Yayınları.

Weaver, B.L. (2005). Joseph Goebbels’in Günlüğünden Bölümler. Alternatif Tarih Hikayeleri. (s. 193-270). (C. Polat, Çev.). İstanbul: Güncel Yayıncılık.

Wenzlhuemer, R. (2009). Counterfactual thinking as a scientific method. Historical Social Research/Historische Sozialforschung, 34 (2), 27-54.

Woolf, D. (2014). Tarihin küresel tarihi. (1.Basım). (M.Moralı, Çev.). İstanbul: Alfa Yayınları.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

 

 

 

Creative Commons Lisansı

İlköğretim Online Dergisi Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

ISSN: 1305-3515