Çocuk Romanlarındaki Kadın Karakterlerin Sosyal ve Kültürel Yaşamdaki Yerinin İncelenmesi

Bilge Nur Doğan Güldenoğlu

Öz


ÖZ. Çocukların kitap ve okuma sevgisi edinme süreçlerinde nitelikli çocuk edebiyatı yapıtlarının önemli bir yeri olduğu bilinmektedir. Bu önem doğrultusunda kitaplardaki karakterlerin çocuk gerçekliğine uygun biçimde geliştirilmesinin gerekliliği alanyazında vurgulanmaktadır. Aynı zamanda karakterlere yüklenen cinsiyet rollerinin de çocuğa göre bir nitelikle yapılandırılması, kadın karakterlerin geleneksel anlayış çerçevesinde ayrıştırılmaması önemli görülmektedir. Bu bağlamda yapılan çalışmada 1980-1990, 1991-2001, 2002-2012 dönemleri çerçevesinde tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ilköğretim düzeyindeki çocuklara seslenen yerli ve çeviri toplam 42 çocuk romanındaki yetişkin ve çocuk kadın karakterlerin iş/okul ve aile yaşamındaki yerleri ile çevrelerine ve kültürel/sanatsal etkinliklere karşı tutumları içerik çözümlemesi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışma sonuçları, 42 yıllık dönemde çocuk romanlarındaki kadın karakterlerin birçok özelliğinde değişimlerin yaşandığını ortaya çıkarmıştır. 


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Anderson, D. ve Hamilton, M. (2005). Gender role stereotyping of parents in children’s picture books: the invisible father. Sex Roles, 52(3), 145-151.

Aslan, C. (2006). Türk çocuk yazınında çocuk-yetişkin çatışmasının yer aldığı kimi yapıtların incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 39 (2), 193-216.

Aslan, C. (2007a). Yazınsal nitelikli çocuk kitaplarının çocuğun gelişim sürecindeki yeri. II. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu: Gelişmeler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri (Yay. Haz.: S. Sever). Ankara: AÜ Basımevi, 189-200.

Aslan, C. (2007b). Yaşam gerçekliğinin çocuklara iletilmesi bakımından ‘100 Temel Eser’deki öyküler üzerine bir inceleme. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi 4. Uluslararası Çocuk ve İletişim Kongresi Özetler Kitapçığı. İstanbul.

Aslan, C. (2010). An analysis of the presentation of women in 100 Basic Literary Works in Turkey. Eğitim Araştırmaları Dergisi (Eurasian Journal of Educational Research), 38, 19-36.

Aslan, C. (2013a). Çocuk edebiyatı yapıtlarının temel işlevleri. Eğitimci Öğretmen Dergisi, 17, 6-9.

Aslan, C. (2013b). Duyarlık ve düşünceyi geliştirmede çocuk edebiyatı. Çoluk Çocuk Anne Baba Eğitimci Dergisi, 12, 29-32.

Aslan, C. (2013c). Çocuk ve gençlik edebiyatı yapıtları yoluyla düşünme. Kum Edebiyat Dergisi, 72-73, 11-18.

Aslan, C. (2014). Türkiye’de çocuk ve gençlik edebiyatında duyarlı konuların (sensitive ıssues) ele alınışı üzerine eleştirel bir yaklaşım. Eleştirel Pedagoji, 32.

Balcı, A. (2001). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Binyazar, A. (2010). Toplum ve edebiyat. İstanbul: Can Sanat Yayınları.

Crabb, P. ve Bielawski, D. (1994). The social representation of material culture and gender in children's books. Sex Roles, 30 (1), 69-79.

Dilidüzgün, S. (2003). İletişim odaklı Türkçe derslerinde çocuk kitapları. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.

Dilidüzgün, S. (2007a). Çocuk kitaplarının çocuğun sanat eğitimine katkısı. II. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu: Gelişmeler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri (Yay. Haz. : S. Sever). Ankara: AÜ Basımevi, 111-115.

Dilidüzgün, S. (2007b). Çağdaş çocuk yazını. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.

Hamilton, M., Anderson, D., Broaddus, M. ve Young, K. (2006). Gender stereotyping and under-representation of female characters in 200 popular children’s picture books: a twenty-first century update. Sex Roles, 55, 757–765.

Kavcar, C. (1999). Edebiyat ve eğitim. Ankara: Engin Yayınevi.

Kaya, Z. (2007). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin türsel/ yazınsal niteliği. II. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu: Gelişmeler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri (Yay. Haz. : S. Sever). Ankara: AÜ Basımevi, 83-91.

Moran, B. (2009). Edebiyat kuramları ve eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları.

Neydim, N. (2000). Çeviri çocuk edebiyatında idealize edilerek yansıtılan çocuk figürlerindeki ideolojik ve dinsel eğilimler ve bu edebiyatın Türkiye’deki alımlanması. I. Ulusal Çocuk Kitapları Sempozyumu: Sorunlar ve Çözüm Yolları (Yay. Haz. : S. Sever). Ankara: AÜ Basımevi, 87-102.

Oğuzkan, F. (2001). Çocuk edebiyatı. Ankara: Anı Yayıncılık.

Özdemir, E. (2002a). Eleştirel okuma. Ankara: Bilgi Yayınevi.

Özdemir, E. (2002b). Yazınsal türler. Ankara: Bilgi Yayınevi.

Poarch, R. ve Monk-Turner, E. (2001). Gender roles in children's literature: a review of non-award-winning “easy-to-read” books. Journal of Research in Childhood Education, 16(1), 70-76.

Sartre, J. P. (2005). Edebiyat nedir. (Çev.: Bertan Onaran). İstanbul: Can Yayınları.

Sever, S. (1995). Çocuk kitaplarında bulunması gereken yapısal ve eğitsel özellikler. ABECE Eğitim, Ekin ve Sanat Dergisi, 107, 14-15.

Sever, S. (2005a). Çocuk edebiyatı ve eleştirisi. Cumhuriyet Kitap. Ankara, 16-17.

Sever, S. (2005b). Çocuk, yazın ve yaşam. Çoluk Çocuk Anne, Baba, Eğitimci Dergisi, 1, 30-34.

Sever, S. (2007a). Çocuk edebiyatı öğretimi nasıl olmalıdır?. II. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu: Gelişmeler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri (Yay. Haz. : S. Sever). Ankara: AÜ Basımevi, 41-56.

Sever, S. (2013). Çocuk edebiyatı ve okuma kültürü. İzmir: Tudem Yayıncılık.

Sever, S. (2015). Çocuk ve edebiyat. İzmir: Tudem Yayınları.

Sever, S., Dilidüzgün, S., Neydim, N. ve Aslan, C. (2007b). İlköğretimde çocuk edebiyatı. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.

Sever, S. ve Aslan, C. (2012). Çocuk edebiyatı yapıtlarında karakter çerçevesinin oluşturulmasında cinsiyet rollerinin sunuluşu. III. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu: Bildiriler ve Atölye Çalışmaları (Yay. Haz. : S. Sever vd.). Ankara: AÜ Basımevi, 691-703.

Şirin, M. R. (2007). Çocuk edebiyatına eleştirel bir bakış. Ankara: Kök Yayıncılık.

Tavşancıl, E. ve Aslan, E. (2001). İçerik analizi ve uygulama örnekleri. İstanbul: Epsilon Yayıncılık.

Yılmaz, E. (2012). Türk çocuk yazınında ana karakter konumundaki çocukların dil kullanımları üzerine karşılaştırmalı bir inceleme. III. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu: Bildiriler ve Atölye Çalışmaları (Yay. Haz. : S. Sever vd.). Ankara: AÜ Basımevi, 491-496.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

 

 

 

Creative Commons Lisansı

İlköğretim Online Dergisi Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

ISSN: 1305-3515